مطالعات نشان می دهند كه خلق و انتخاب غذا اثرات متقابلی بر هم دارند . خلق و احساسات می توانند از طریق اثرات فیزیولوژیكی بر انتخاب غذا اثر گذارند . از سوی دیگرتغییر خلق ممكن است ممكن است نتیجه انتخاب غذا باشد . همچنین عوامل دیگر مانند : مسائل اجتماعی و فرهنگی ، در دسترس بودن یك غذای خاص ، تجربه قبلی ناشی از خوردن غذا ، مكان و موقعیتی كه در آن غذا می خوریم و بوی یك غذای لذیذ همه می توانند در انتخاب غذا اثر بگذارند .
به گزارش سلامت نیوز رابطه تغذیه و خلق و خو از جمله مقوله های جذاب و پیچیده علم تغذیه است كه تا كنون كمتر مورد بحث و ارزیابی قرار گرفته است. در آغاز سخن شاید بهتر باشد تعریفی از خلق و خو ارائه داد :
خلق عبارتست از هیجانی مستمر كه به طور ذهنی احساس می شود و نمونه های آن شامل افسردگی ، خشم ، رضایت ، هوشیاری ، آرامش است. خلق و احساسات فقط از طریق گزارش خود فرد قابل بررسی می باشد . مطالعات نشان می دهند كه خلق و انتخاب غذا اثرات متقابلی بر هم دارند . خلق و احساسات می توانند از طریق اثرات فیزیولوژیكی بر انتخاب غذا اثر گذارند . از سوی دیگرتغییر خلق ممكن است ممكن است نتیجه انتخاب غذا باشد . همچنین عوامل دیگر مانند : مسائل اجتماعی و فرهنگی ، در دسترس بودن یك غذای خاص ، تجربه قبلی ناشی از خوردن غذا ، مكان و موقعیتی كه در آن غذا می خوریم و بوی یك غذای لذیذ همه می توانند در انتخاب غذا اثر بگذارند .
وجود چرخه خواب و بیداری و ریتم بیولوژیك تفسیر اثرات غذا را پیچیده می كنند . یك ریتم شبانه روزی بیولوژیك معمولی می تواند به صورت زیر باشد : 10-1 صبح : حداكثر هوشیاری و بهترین زمان برای به خاطر سپردن مطالب در حافظه كوتاه مدت است .
13-12 ظهر : احساس خواب آلودگی نیمروزی به وجود می آید .
بعد از ظهر : بهترین زمان برای یاد گیری و به خاطر سپردن مطالب در حافظه بلند مدت می باشد .
7-5 بعد از ظهر بهترین زمان برای فعالیت بدنی و ورزش است .
11 شب : معمولاٌ خواب آلودگی به حداكثر خود می رسد .
5-3 صبح : خواب عمیق وجود دارد .
وجود این نوع ریتم باعث می شود كه بعضی از افرادخلق مناسب را در صبح و برخی دیگر این حالت را در شب داشته باشند .
مواد مغذی مختلفی روی خلق اثر دارند كه به اختصار به برخی اشاره می شود :
كربوهیدرات : طبق نظریه موجود ، مصرف كربوهیدرات باعث تولید نروهورمون سروتونین در مغز می شود كه عملكرد آن تنظیم خواب ، تقویت خلق و رهایی از افسردگی است . تریپتوفان اسید آسید آمینه ای است كه پیش ساز سنتز سروتونین است و برای ورود به مغز با بقیه اسیدهای آمینه مشابه رقابت می كند .
با افزایش دریافت كربوهیدرات مقدار بیشتری تریپتوفان توسط آنزیم تریپتوفان هیدروكسیلاز در مغز به سروتونین تبدیل می شود . مطالعات نشان می دهند كه افراد 14 الی 30 دقیقه پس از دریافت كربوهیدرات احساس انرژی پیدا كردند در حالی كه دو ساعت بعد به دلیل رهایی انسولین و كاهش سطح گلوكز خون احساس خستگی می كنند . همچنین در مطالعه ای كه به مدت 9 روز انجام شد دریافت اندك كربوهیدرات منجر به افزایش پرخاشگری و افسردگی شد . این نتایج می تواند هشداری برای افرادی باشد كه جهت كاهش وزن نان ، برنج و سایر غذاهای پر كربوهیدرات را از رژیم غذایی خود حذف می كنند .
از سوی دیگر مشاهده شده است كه در برخی اختلالات نظیر سندرم پیش از قائدگی (PMS) مصرف شكلات و غذاهای شیرین و پر كربوهیدرات بالا می رود . شكلات حاوی کاکائوی تیره دارای مواد فعال شبه داروئی نظیر آناندآمیدیس ، تئوبرومین ، تیرامین ، فنیل اتیل آمین ، كافئین و همچنین منیزیم است كه موجب اشتیاق و بروز اثرات خوشایندی در مغز افراد می شود .
تاثیر گلوكز خون بر خلق :
گلوكز پلاسما توسط عوامل متعدد هورمونی و عصبی هر روزه در محدوده بین 144-72 mg/dL حفظ می شود در صورتی كه سطح گلوكز خون زیر mg/dL 50 باشد و علائم ایجاد شده پس از مصرف كربو هیدرات بر طرف شود، فرد دچار هیپوگلیسمی است . این علائم شامل تعریق ، رنگ پریدگی ، تپش قلب ، اضطراب ، تحریك پذیری ، گرسنگی ، تهوع و استفراغ ، سردرد و خستگی یا خواب آلودگی ، گیجی ، تاری دید ، رفتار غیر طبیعی ، فراموشی واختلال درک هستند . برخی محققین علت بروز رفتار های جنون آمیز را به هیپوگلیسمی نسبت داده و ذكر كرده اند كه گلوكز خون در این افراد كاهش بارزی داشته است آنان همچنین متوجه رهایی سطح بالایی از انسولین شده اند. البته این نتایج از سوی بعضی دیگر از محققین مورد قبول واقع نشده است. و انها معتقد هستند كه برای اثبات این نظریه باید سطح گلوكز خون این افراد در لحظه ارتكاب مورد ارزیابی قرار گیرد .
بعضی ویتامین ها و مواد معدنی به صورت مستقیم روی خلق و احساسات موثر هستند كه می توان به موارد زیر اشاره نمود :
فولیك اسید :
پژوهشگران دریافته اند كه كمبود فولات باعث بروز نشانه های افسردگی می شود و یك سوم تا یك دوم افراد مبتلا به اختلالات روانی در معرض كمبود فولات قرار دارند . معمولا نشانه های روانشناختی – عصبی كمبود های فولات و ویتامین B12 به طور قابل ملاحظه ای مشترك هستند ولی گفته می شود كه تاثیر كمبود ویتامین B12 روی اعصاب محیطی و كمبود فولات بیشتر روی عملكرد مغز است . از نشانه های روانی این دو كمبود می توان موارد زیر را ذكر كرد :
اختلالات خلقی ، واكنش های روان پریشانه نظیر توهم و نادرست انگاری ، گیجی ، سردرگمی ، رفتار خشونت آمیز ، خستگی ، فرسودگی ، بی خوابی ، كاهش توانایی در تمركز ، گفتار های نامربوط ، اختلالات شدید در به یاد آوری وقایع اخیر و تغییرات سریع بین فقدان علاقه و هیجان .
تعیین مقادیر ویتامین B12 و فولات در افرادی كه دچار اختلالات خلقی و افسردگی هستند و به درمان پاسخ ضعیف می دهند، ضروری است .
تیامین :
در متابولیسم انرژی در مغز و متعادل كردن احساسات نقش دارد و از سیستم عصبی حمایت می كند. پژوهشگران دریافته اند كه با بهتر شدن وضع ویتامین ، وضعیت خلق نیز بهتر می شود . از سوی دیگر كمبود تیامین منجر به خستگی ، احساس تنبلی و كاهش اعتماد به نفس می شود .
آهن :
كمبود آهن باعث بروز خستگی و كاهش انگیزه برای انجام فعالیت های روزانه می شود . مشاهده شده است افراد مبتلا به فقر آهن علائم افسردگی و اضطراب نشان می دهند .
روی :
طی یك پژوهش مشخص گردید میزان غلظت روی سرم در افراد افسرده مثل مقادیر سرمی افراد سالم بود . از سوی دیگر، طی مطالعه ای روی دانشجویان دختر دانشگاه اهواز مشاهده شد كه دریافت عنصر روی در رژیم غذایی دانشجویان افسرده حدود نصف دریافت دانشجویان شاهد سالم بوده است .
اسیدهای چرب امگا 3 :
اسیدهای چرب امگا 3 در فرایند یادگیری و شناخت نقش دارد . مكمل یاری با اسید های چرب امگا 3 با كاهش عصبانیت ، افسردگی و اضطراب همراه بوده است . همچنین نشانه های كمبود این اسید های چرب در كودكان مبتلا به بیش فعالی مشاهده شده است . دریافت اندک چربی های غیر اشباع چند گانه با افزایش خطر تمایل به خود كشی ارتباط داشته است .
اسید آسكوربیك (ویتامین C ) :
در برخی سطوح پایین ویتامین C سرم خون با سطح پایین عملكرد مغزی و فرآیندهای شناختی همراه بوده است .
نویسنده: دکتر رضا امانی، سارا ابراهیمی
منبع :به سایت
نظر شما